Ruper Ordorika
Una buena noticia:
Nuevo disco de Ruper Ordorika: HAIZEA GARIZUMAKOA
Que Ruper Ordorika haya grabado un nuevo disco, sin duda, es una buena noticia, motivo de alegría, fruto inequívoco de la trayectoria constante y personal del cantante. Desde el rompedor Hautsi da anphora, hasta el disco en directo Hamar t’erdietan, rebosante de musicalidad, ha publicado varios discos trazando una trayectoria impecable: renovando y rompiendo esquemas. Ruper canta y compone desde su propio territorio, basado en una intuición original y ha ido profundizando progresivamente en el mundo de la canción con un talento que le ha proporcionado aliento desde sus comienzos.
En la trayectoria de Ruper Ordorika descubrimos sus temas, su visión y la cualidad que van modelando su estilo. Cuando participó en el grupo literario “Pott Banda” comenzó aunando música y literatura con propuestas renovadoras (pionero en musicar a Atxaga y Sarrionandia), y desde el principio se situó en el cruce entre la música popular y las formas contemporáneas. También ha sido pionero en invitar a músicos internacionales en sus discos, así como en saber ahondar en la música tradicional tratándola desde pautas actuales. Ha ido madurando todos sus discos con las ideas bien claras, incluídos los de canción tradicional con Hiru Truku, porque como él mismo dice, aunque la forma varíe, lo que permanece es la canción en sí misma. A lo largo de los años Ruper Ordorika se ha convertido en un cantante de culto, tanto aquí como fuera de nuestras fronteras, convirtiéndose en una voz emblématica para muchos de nosotros. Ha logrado un puesto de honor dentro de la canción vasca.
Sus últimos dos discos los ha publicado con la discográfica Elkar: Memoriaren mapan, un acústico ciertamente memorable, y Hamar t’erdietan, lleno de musicalidad, grabado en directo con los habituales “mugalaris”, como colofón de un ciclo. Buen momento, por lo tanto, para un nuevo trabajo.
El resultado ha sido excelente: HAIZEA GARIZUMAKOA. 12 nuevas canciones compuestas por Ruper; las canciones, la música, las letras han sido maduradas con especial esmero, con máximo cuidado por el detalle. Para ir más allá en sonoridad y textura ha contado con la colaboración de “sus” músicos newyorkinos: Ben Monder, Kenny Wollesen y Skuli Sverrisson. Grabado en Brooklyn, ha servido para el reencuentro con sus viejos colegas. El resultado es perfecto: es el disco que todos esperábamos, textos y música de Ruper en estado puro. Una vez más, se coloca a un nivel que parece difícil de superar en su trayectoria musical. Sin duda, toda una referencia dentro de nuestro entorno.
En HAIZEA GARIZUMAKOA nos invade la cercanía del cantante en sus distintos estados de ánimo: a veces alegre o intimista, otras veces sensible y sugerente; pero siempre auténtico. Nos sumerge en una sonoridad madura y elocuente que es capaz de transportarnos a sus lugares preferidos.
Aunque es de todos conocido, merece la pena repetirlo: Ruper Ordorika es un creador nato y nos presenta su nuevo “ Viento de Cuaresma”, cargado de buenos temas. Sus 12 canciones suenan con una finura exquisita en nuestros oídos, y nos conmueven. Por fin, una buena noticia: HAIZEA GARIZUMAKOA de Ruper Ordorika ya está en la calle.
Jose Angel IRIGARAY
Albiste ona: Ruper Ordorikaren disko berria kalean da
Ruper Ordorikaren disko berri bat albiste ona da, zinez pozteko modukoa, kantariaren ibilbide gero eta sendo, oparo eta aberatsagoaren seinale baita, areago diskogintzaren egoera hain larria den honetan. 1980an Hautsi da anphora berritzaile eta gogoangarri hartatik Kafe Antzokian zuzenean grabatu eta 2008an argitaratutako Hamar t’erdietan azkeneraino, bakarkako 14 disko plazaratu ditu, bide gero eta interesgarriagoa jorratuz: berritzaile eta mugak gainditzen dituenetakoa, herri kantua eta gaurko moldeak uztartuz, bakarlari edota hiritar rockaren airean, bere sorkuntza onduz eta garatuz… Esan nahi baita, bere estilo
original, berezi eta propioan, jatorrizko intuizioa abiapuntu eta kantuari garapen eta jazkera egokiak emanez, herrikoiak zein garaikideak; kantuaren arnasa baitezpadako iturri eta bidelagun izan duelarik hasieratik.
Bere ibilbide artistikoa oparoan garbi azaltzen zaigu zein diren estilo hori hezurmamitu duten gai, tonu eta koloreak, joera, maila eta ostertzak. “Pott Banda” izeneko literatur taldearen partaide izan zenean, musika eta literatura uztartzeko nahi eta dohai berritzailearekin batera (aitzindaria Atxaga eta Sarrionandiaren poemak musikatzen), herri musika eta gaurko taupada garaikidea sortu eta lantzeko joera eta dohaia nabarmendu ziren; nondik eta zertaz ari zen garbi edukita mugak gainditzearena ondorio naturala izan zen (hortik goi mailako nazioarteko musikariak bere bide musikalean txertatzen ere aitzindari izatea, orobat herri kantuak gaurko moldeetara ekartzen). Bide horri jarraiki, era progresibo batean, ondu ditu disko guztiak, Hiru Trukurekin egindakoak barne; esan nahi baita, kantu mota desberdinetan, berak dioen bezala, funtsean datzana kantua baita, hola generikoan. Bere buruarekin eta kantuarekin erantzukizunez betea bezainbat ausart, ireki eta malgu, beraz. Urteen poderioz, horrek denak kultozko kantari egiteaz gain, bertan eta mugaz gaindi, gero eta zalego zabalagoarentzat ere geure panoramako kantaririk enblematikoenetarikoa bilakatu du. Geure kantagintzan toki propio eta ezinago berezia daukana.
Jakina da antzoki eta antzekoetan ongi egokitzen den bezala, gauza bera gertatzen dela klub eta kafe giroan. Diskoetan nabaitu, sentitu eta dastatu egiten dena, zuzenekoetan gauzatzen baita modu benetan gogoberoan. Beti mailari eutsiz, berdin ihardun dezake Bilboko Kafe Antzokian, Egiako Gazteszenan, Baxenabarreko herri txiki batean edo bestelako testuinguru batean.
Ordorikaren diskografian ederki isladatuta gelditzen dira hain ibilbide oparoan jorratutako erak, egindako urratsak, lortutako mailak. Hasierakoetan jada nabarmentzen ziren haren ezaugarriak: talante eta jarrera, kantuarekiko maitasun, gustu eta exijentzia, eta ofizio-afizioarekiko leialtasun eta atxekimendua. Ostertz berriena ere, bere kantuaren bilakaeraren arabera eta modu natural batean etorri zen. Hortik, eta aspaldiko bere Londres eta New Yorkeko egonaldien ondorioz, Ameriketako zenbait musikari handirekin ere lan egin izana, zuzenean eta diskoetan (Ben Monder, Skuli Sverrisson, Fernando Saunders, Kenny Wollesen…). So’ik so diskoan jada (Nuevos Medios, 1995), adibidez, parte hartu zuten musikari horietariko batzuk; baita ondotik plazaratu zuen Dabilen Harria izenekoan ere (Nuevos Medios, 1998) eta beste zenbaitetan.
Aspaldi honetan, Elkar diskoetxean plazaratu ditu azkeneko bi diskoak (aurretik Metak-en Hiru Trukuren Nafarroako kantu zaharrak pitxia argitaratu zuelarik): Memoriaren mapan gogoangarria, akustikoa eta musikari desberdin frankoren partaidetzarekin, eta Hamar t’erdietan zuzenekoa, bere kantu askori jazkera berrituz ohiko mugalariekin egiten zuen azkena, ziko bati amaiera gisa edo. Garaia zen, beraz, disko berri baterako, urrats berri bat egiteko. Berriz ere, beraz, aurrekoen ondotik eta oraingo mugalariekin garatuko diren bide oparoetan murgildu aitzin, bere kantu berriak ontzeko eta plazaratzeko garaian, disko berri bat ontzeari lotu beharra zen, eta hori egin du.
Emaitza Haizea garizumakoa diskoa da, berak sortu kantu berriez osatutakoa, bere ibilbidean urrats kualitatiboa suposatzen duena. Oraingoan ere, ohi duen fineziaz eta kanturako dohaiez, sekulakoa ondu baitu. Ez da soilik kantuok, musika eta letra, beti bezala arreta, txera eta dohaiez ondu eta jantzi dituela, sonoritate eta testura bereziez mamitu (hain zuzen, erronka horretan orain ere lagun zaharrak berriro izan ditu bidaide, hain ezaguna duen bidea berriz ere jorratuz, berea hemen egin eta gero, New Yorkera joanez Ben Monder, Kenny Wollesen, Skuli Sverrisson musikariekin lantzera eta grabatzera. Eta eskertzeko modukoa da). Ez. Emaitzaren maila ez dagokio bakarrik musikari. Kantu-poemak sentsibilitatez eta iradokizunez beteak dira, zinezkotasunez, Ruperrengan usaian bezala, urrun minberakeriatik, kexu eta lanturutik; hainbat non, poeta handiz, seneritatez eta dotoreziaz bere mundua kantu bilakatutakoan gure garaiko testigantza paregabea ondu duen. Baina Etxearen bila, lagun zaharrekin elkartua, zoriona deitu mollean, ibaiak daramatzan minak, belaunaldi oso baten -herri osoaren- noraeza, asmo galduak, bide estuetan barrena, bizitzaz mintzo, denbora ihesi doa… eta beste hainbat irudi kantu bilakatuak. Trenpu narean malenkonia puntu batez maitasunez kantatuak, goxoki… eta lañoki, guztiarekin ere, mundua baitu onik… Mundu baten akabera eta beste berri baten beharra sumaturik, bere kantuetan, bidenabar, hamaika iradokizun isurtzen ditu iruditeria egoki eta propioaren bitartez. Horrela, Haizea garizumakoa aro oso baten testigantza poetiko-musikal bakana bilakatzen da, fin, heldu, ederra. Goi mailako kantu-poetika, beraz, baina bere munduan eta inguratzen duenekoan lur arras txertatua eta, mementu berean, unibertsal mailakoan hegaldatzen dena. Mugarri bat.
Diskoaren izenburuak -kantu baten izenetik hartua- ez dauka zerikusirik ihautearen ondoko aroarekin eta bai, ordea, paretetako argazkietan zintzilik dauden Antilletan haize-iharduera bati eman ohi dioten izendapen bereziarekin. Kantuak, esan bezala, harribitxiak dira, denetan ‘Ruperren kantua’ baino ez delarik airean, azala eta mamia propioki uztartuz, inoiz baino garbi, gertu eta sentituago kantatuak. Azkena, Sekulabelardiko kantaria izenekoa, fereka moduko kantu triste-alai, sentikorra, Mikel Laboaren omenez, berak dioen moduan, Etxahunen tankeran egindakoa da.
Diskoa, Ruperrek berak ezezik, zaleok ere behar genuen eta eskertzen dugu emaitza. Muga berri bat ezartzen du bere bilakaera musikalean, erreferente berri bat eskaintzen geure kantagintzaren eremuan… eta haratagokoan.
Ezaguna da, baina merezi du errepikatzea: Ruper Ordorika sorkuntzan dabil beti, oparo. Orain disko berriarekin datorkigu, halako mailaz ondua non geure ostertza bere kantuz jantziagoa gelditzen den, geure belarri eta gogoak era berezian goxatu eta osatuak, geure ibilbidea nortuagoa, bide berrietan barrena abiatzeko prest, agian… Albiste ezinago hobea, bai: Ruper Ordorikaren Haizea garizumakoa disko berria kalean da jadanik. Falta den bakarra entzutea da, behin eta berriz… eta entzunaraztea.
Jose Angel IRIGARAY
RUPER ORDORIKA – Discografia -
“HAUTSI DA ANPHORA” , 1980 Xoxoa-Elkar C.D.
“NI EZ NAIZ NORUEGAKO ERREGE” , 1983 Elkar C.D
.
“BIHOTZERREAK” , 1985 Elkar C.D.
“H.BENGOA – INVENTARIUM” de B. Atxaga, 1988 Elkar Cassette.
“EZ DA POSIBLE” , 1990 Gasa-Wea C.D. 2005 Metak.
“BILDUMA BAT” , 1992 Elkar C.D. Recopilatorio.
“R.ORDORIKA & Mugalaris” , 1992 Emak Bakia Mini C.D.
“HIRU TRUKU” , R.Ordorika, J. Tapia, B. Martinez 1994 Nuevos Medios C.D.
“SO´IK SO´ “ , 1995 Nuevos Medios C.D.
“HIRU TRUKU 2” 1997. R.Ordorika, J. Tapia, B. Martinez
1997 Nuevos Medios C.D.
“DABILEN HARRIA” , 1998 Nuevos Medios C.D.
“GAUR”, 2000 Esan Ozenki C.D. En directo.
“ HURRENGO GOIZEAN”, 2001 Metak CD.
“ RUPER ORDORIKA”, 2002. Recopilación, Nuevos Medios. CD
“ KANTUOK JARTZEN DITUT”, 2003 Metak CD.
“ HIRU TRUKU 3” 2004. Metak. R. Ordorika,J Tapia, B. Martinez. CD
“ MEMORIAREN MAPAN “ 2006. Elkar. CD
PRODUCTOR en diversos discos :Hertzainak , Maurizia, Leon Basilio,Emilio Cao, Tapia eta Leturia…Colabora en diversos PROYECTOS LITERARIOS con el escritor Bernardo Atxaga, entre los que destacan :“Henry Bengoa , Inventarium”
y “Lezio berri bat ostrukari buruz”.
